Schoonheid als leidraad

Hoe zou je het huidige hoofdstuk van Fischbacher 1819 omschrijven, gevormd onder jouw creatieve leiding en onder leiding van Michael Fischbacher als CEO?

Ik zou zeggen dat we ons in een fase van bewuste evolutie bevinden, waarin Michael en ik ons richten op het verduidelijken van wie we vandaag zijn. We begonnen in 1997 voor het bedrijf te werken en woonden vervolgens zeven jaar in de VS en Japan. Toen we terugkwamen, begonnen we na te denken over hoe we het merk konden moderniseren zonder dat dit ten koste van de diepgang zou gaan. We wilden dat het relevant en levendig was, niet bevroren in de tijd.

Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen die Fischbacher 1819 sinds 2008 heeft doorgemaakt?

Toen wij het bedrijf gingen leiden, draaide Christian Fischbacher nog sterk rond erfgoed, met een krullende, bloemige esthetiek. Ik wilde dat radicaal herdenken, te beginnen bij de beeldtaal. De eerste fotoshoot voor de lancering van onze gerecycleerde Benu-stof vond plaats in een verlaten pakhuis, in plaats van in een traditioneel luxueus interieur. Dat zorgde destijds voor veel weerstand - we hebben uiteindelijk zelfs een aparte website opgezet om de collectie te tonen - maar zeventien jaar later is precies dat beeld ons visitekaartje geworden. Het was geen eenvoudige keuze, maar ik vertrouwde op mijn intuïtie. Zo bekeken is het bedrijf zoals het nu bestaat daar eigenlijk begonnen.

Benu is een innovatieve stof gemaakt van gerecyclede PET-flessen en industrieel textielafval. De introductie ervan in de catalogus was weer een gedurfde zet voor een erfgoedbedrijf. Je benoemde al dat de nieuwe beeldtaal nogal wat opschudding veroorzaakte. Hoe werd Benu in eerste instantie ontvangen en hoe ziet het er vandaag de dag uit?

Tijdens een bestuursvergadering werd ik apart genomen en werd mij duidelijk gemaakt dat ik het bedrijf niet begreep. Christian Fischbacher was een elegant huis en niemand wilde mijn gerecyclede afval. Het was nogal zwaar, maar het maakte mij alleen maar meer vastberaden: die reactie betekende dat ik echt iets op het spoor was! De mensen die blij waren met de verschuiving zijn nog steeds grote voorstanders van de richting die we in zijn geslagen: het is heel belangrijk dat een bedrijf zich richt op een gedeelde richting. De mensen die blij waren met de verschuiving zijn nog steeds grote voorstanders van de richting die we in zijn geslagen: het is heel belangrijk dat een bedrijf zich richt op een gedeelde richting.

Het belang van het team. Kun je ons daar wat meer over vertellen? Hoe geeft samenwerking vorm aan de manier waarop collecties tot leven komen?

In mijn directe team, de designers, heb ik vanaf het begin dezelfde mensen gehad. In het begin waren ze ook helemaal niet blij met het gerecyclede Benu-textiel, maar ik herinner me dat ik een cruciale gesprek voerde. Ik zei dat onze uitdaging als ontwerpers niet alleen was om mooie kleuren te bedenken, maar om te doen wat Apple deed met de IBM-computer. Dat was een keerpunt, waarna ze allemaal aan boord waren. Vandaag de dag zijn we een groep mensen die werken in St. Gallen in Zwitserland en in Como in Italië, waar we onze faciliteiten hebben. Wij werken zij aan zij: ik ben van mening dat een groep altijd intelligenter is dan een individu.

Wanneer je een nieuw product ontwikkelt, wat zijn dan de belangrijkste elementen waar je naar kijkt?

Mijn leidraad is zonder enige twijfel schoonheid. Een diepe vorm van schoonheid die iets in beweging zet. Ik ben erg geïnspireerd door een citaat van William Morris, waarin hij stelt dat schoonheid de kracht heeft om de menselijke ziel te redden. Ik geloof dat mensen echt ontroerd kunnen worden door iets moois. Daarom stel ik mezelf altijd één vraag: “Doet dit mijn hart sneller kloppen?” Als het antwoord ja is, dan hoort die stof in onze collectie. Een goed voorbeeld daarvan is het stretchfluweel dat we vorig jaar lanceerden. We stonden voor de keuze tussen dat materiaal en een klassiek mohair - iets wat onze concurrenten al in hun aanbod hebben en wat ook door onze salesafdeling werd bepleit. Uiteindelijk kozen we voor het moderne, elastische fluweel. Het voelde intuïtief juist, en we waren enthousiast om het te presenteren. De reactie van de markt bevestigde dat gevoel.

Het gaat dus veel minder om trends en veel meer om levensduur.

Zonder twijfel. Wij geloven in continuïteit in plaats van trends. Dat is een filosofische benadering: wij geloven echt in een niet-seizoensgebonden gebruik van textiel. Alles moet bij elkaar passen, jaar in jaar uit. Dat is ook een manier om onze klanten te respecteren. Ik vind het hele idee van een “kleur van het jaar”belachelijk: wat betekent dat? Dat kleuren binnen twaalf maanden uit de mode raken? Onze horizon is veel breder. Ik denk dat je je gordijnen minstens tien jaar moet kunnen laten hangen. En zelfs dan: als de kleur een beetje begint te vervagen door de zon, is dat echt zo erg? Kunnen we niet gewoon toestaan dat dingen verouderen en imperfect zijn? Dat zijn de punten die ik aan de kaak wil stellen. We moeten afstappen van de drang naar perfectie en de noodzaak om alles nieuw te maken. Dit is de hoofdoorzaak van onze wegwerpcultuur.

Ik hou van het concept van stoffen die goed en mooi verouderen. Is dat een teken van kwaliteit?

Volgens mij wel. Kwaliteit zit voor mij zowel in een lange levensduur als in schoonheid, voor het oog en bij de aanraking. Thuis heb ik een mohair sofa. Die is flink vervaagd, omdat hij blootgesteld wordt aan zonlicht. Ik heb dit meubelstuk al meer dan vijftien jaar. Maar het is niet versleten. De tinten zijn iets zachter geworden en het heeft een mooie patina. De sofa is nog steeds absoluut prachtig om op te zitten. Ik denk dat investeren in iets waar je van houdt echte duurzaamheid is, en dat dat uiteindelijk ook goedkoper is dan voortdurend dingen vervangen.

Tegenwoordig staat duurzaamheid centraal in veel designverhalen. Hoe vertaalt dit zich voor Fischbacher 1819 in de dagelijkse praktijk en mentaliteit?

Ik bezoek persoonlijk alle magazijnen en fabrieken waar we mee samenwerken. Voor ons begint duurzaamheid bij mensen en langdurige relaties. Veel bedrijven waarmee we samenwerken zijn al generaties lang partners. Op een keer kwam de eigenaar van een Indiaas bedrijf naar ons huis en zag tot zijn verbazing de stof die in onze woonkamer hing: het was het eerste textiel dat zijn bedrijf ooit aan Fischbacher had verkocht – aan de grootvader van mijn man. Dergelijke continuïteit en gedeelde geschiedenis is iets waar we diep trots op zijn. We blijven ook samenwerken met zijn bedrijf, omdat hij zich inzet voor het creëren van banen voor vrouwen op alle niveaus en voor hun opleiding. Wij geloven in een correcte behandeling van alle mensen met wie we werken. Bedrijven zijn soms geweldig voor klanten en knijpen dan leveranciers uit. Voor mij draait het allemaal om wederzijds respect en samenwerking: samenwerken om tot het beste product te komen tegen de beste prijs.

Hoe zit het met onderzoek?

Onderzoek betekent niet alleen het vinden van nieuwe technieken, nieuwe weefgetouwen en nieuwe manieren om textiel te produceren, maar ook het herontdekken van wat verloren is gegaan. Eén van de stoffen die we met Ramdane Touhami maakten, bijvoorbeeld. Deze werd geweven door een Italiaans bedrijf dat nog steeds een weefgetouw uit de jaren 60 van de vorige eeuw gebruikt, een haakmachine die niet meer in productie is – ik denk dat dit nog de enige machine in zijn soort is. Het proces is uiterst langzaam en het duurt een eeuwigheid om deze stof te maken. We wilden echter een gordijn dat op een grote trui leek, dus we bleven proberen tot we precies kregen wat we wilden.

Het bedrijf spreekt zeer verschillende markten aan en blijft tegelijk diep verankerd in zijn erfgoed. Hoe navigeer je door deze dialoog tussen verschillende culturen?

Door authenticiteit. Ik ben half Amerikaanse, half Iraanse, maar ik groeide op in Europa en woonde toen in Azië. Ik ben ervan overtuigd dat als je met een open geest en een open hart naar nieuwe plekken gaat, je altijd een dialoog kunt aangaan. Afgelopen mei reisde ik over de zijderoute: dat was een bewuste reis. Ik wist precies wat ik zocht en had van tevoren veel onderzoek gedaan. Toen ik terugkwam, werkten mijn team en ik hard aan allerlei ideeën, ontwerpen en patronen totdat we de juiste interpretatie vonden. Dat is voor mij van het grootste belang: het is niet “wij hebben dit uitgevonden,”maar “dit komt van hen, zij hebben het gecreëerd. Dit is onze interpretatie.” Ik denk dat dit komt doordat ik Iraanse ben. Het Westen eigent zich zoveel van onze cultuur toe, of het wordt toegeschreven aan India of de Arabische wereld.

Over Camilla Douraghy Fischbacher 

Camilla Douraghy Fischbacher is geboren uit een Amerikaanse moeder en een Iraanse vader en woonde tot de jaren 80 in Iran, tot haar familie na de revolutie naar Zwitserland verhuisde. Ze volgde haar middelbare schoolopleiding in Duitsland, waarna ze naar de Verenigde Staten vertrok. Later studeerde ze aan de Universiteit van Oxford, waar ze haar toekomstige echtgenoot, Michael Fischbacher, ontmoette. Na een aantal jaren in het buitenland te hebben gewoond en gewerkt, keerde het koppel in 2008 terug naar St. Gallen. Daar namen ze het familiebedrijf Christian Fischbacher over, dat recent werd hernoemd tot Fischbacher 1819.

Je hebt ook een artistieke achtergrond, aangezien je kunstfotografie hebt gestudeerd. Denk je dat het invloed heeft op je werk als creatief directeur en op de manier waarop je schoonheid zoekt?

Ja, en het gaat zelfs nog verder. Mijn vader is een fervent verzamelaar van antiek textiel en oude tapijten en ik ben omringd door mooie dingen opgegroeid. Grappig dat ik in een familie van textielmakers ben terechtgekomen! Lange tijd hield ik mijn kunst en werk gescheiden, omdat ik vond dat beeldende kunstfotografie een soort cocon nodig had om op zichzelf te kunnen bestaan. Sterker nog: ik heb nooit iets van de fotografie voor het bedrijf willen doen. De beslissing om samen te werken met de Zwitserse kunstenaar Peter Hauser heeft zeker iets te maken met mijn begrip van wat hij kan doen en hoe ik hem creatief kan stimuleren. Enkele jaren geleden werkten we aan ons lookbook voor de nieuwe collectie. Zoals gewoonlijk hingen we het textiel in een kamer als een gordijn. Die keer voelde het plat en ongeïnspireerd, dus gingen we naar buiten en omwikkelden we een boom met de stof. Het beeld was prachtig en de pers smulde ervan. Als ik begin met de vraag: “Verkoopt dit?”, dan zal gaat de fotoshoot niet werken, althans niet voor mij. Een lookbook moet gaan over inspiratie, ideeën, creativiteit. Dat heeft zeker iets te maken met mijn artistieke achtergrond.

Wat zijn de grootste uitdagingen waar de wereldwijde textiel- en interieurbranche vandaag de dag voor staat?

Het gebrek aan begrip voor het belang van het gebruik van stoffen van hoge kwaliteit. We worden steeds minder goed geïnformeerd, terwijl onze grootmoeders nog een helder referentiekader hadden voor wat kwaliteit was en wat niet. Koop gewoon een vintage versie van alles — meubels, een jas, een trui: wat is het verschil? Alles. Tegelijkertijd hebben te veel merken ons vertrouwen geschaad, vooral de laatste tijd: als een T-shirt twee dollar kost, dan klopt er iets niet. Dat is in onze sector misschien minder extreem, maar ook wij voelen de prijsdruk. Daarom denk ik dat we consumenten moeten leren het verschil opnieuw te herkennen, en textiel zo te behandelen dat het lang meegaat. Duurzaamheid werkt alleen als je behoudt wat je koopt - als je het koestert in plaats van het weg te gooien voor het volgende glimmende object.